ب- براي انس با قرآن، پنج عنوان «قرائت»، «تلاوت»، «ترتيل»، «استماع و انصات» و «تدبر» در قرآن آمده است.

1- «فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ».(مزّمّل آیه  20)

2- «اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ كِتابِ».(عنكبوت آیه 45)

3- «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً».(مزّمّل آیه  4)

4- «وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا...».(اعراف آیه  204)

5- «أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ».(محمد آیه  24 و نساء آیه  82)

اجمالی بر دو کلمه قرائت و تلاوت

هر «تلاوتي» ، «قرائت» ميباشد امّا «هر قرائتي» لزوماً «تلاوت» ‌محسوب نميشود؛ و اساساً «تلاوت» در مواردي بكار ميرود كه مطالب قرائت شده ، وجوب  عمل کردن را به همراه داشته باشد .

بررسی ترتیل  و تلاوت

ترتيل» در لغت به معناى منظم واستوار كردن آمده، اين واژه در قرآن كريم در دو جا آمده هر دو در مورد خواندن مخصوص قرآن است :

كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلناهُ تَرتيلًا   (سوره فرقان آیه ی  32)

این چنین است تا قلب تورا ثبات و استوار سازيم وآن را پی درپی به آرامی برخواندیم.

16

«وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً».(مزّمّل آیه4)  و قرآن را شمرده و آرام وبا ترتیب تلاوت کن .

منظور از «ترتيل» قرآن چيست؟ با توجه به معناى لغوى كلمه منظور اينست كه قرآن با آرامش وطمأنينه وبه صورت منظم ومرتب وبدون عجله وشتاب خوانده شود كه در چنين حالتى هم در خواننده اثر خود را مى گذارد وهم شنونده را تحت تأثير جاذبه خود قرار مى دهد .بنابراين كسيكه قرآن را تند و با شتاب مى خواند به صورتيكه فرصت انديشيدن در معانى آن را ندارد، او قرآن را با ترتيل نخوانده است. آن نوع قرائت قرآن را ترتيل مى گويند كه شمرده و باآرامش خوانده شود آنهم بگونه اى كه در دلها اثر بگذارد واين در صورتى ممكن است كه با صداى زيبا خوانده شود بطوريكه در روايات متعددى به آن امر شده وائمه اطهار(عليهم السلام) قرآن را با صداى خوش مى خواندند.همچنين ترتيل همراه با انديشيدن در آيات قرآنى است .

در معناى تلاوت يك نوع عمل كردن وپيروى هم لحاظ شده است بنابراين مى توان گفت كه تلاوت شايسته تلاوتى است كه عمل را در پى دارد « تلاوت » از ماده تلى، يتلو است كه در لغت به دو معنى آمده است: يكى پيروى وتبعيت كردن وديگر خواندن يك متن از روى تدبر.وقتى گفته مى شود كه قرآن تلاوت كرد در واقع هر دو معنى مورد نظر است يعنى قرآن را از روى تدبر خواند واز آن پيروى كرد بنابراين در «تلاوت» علاوه بر خواندن يك نوع عمل كردن هم هست واگر هم عمل نباشد لااقل انتظار وتوقع آن موجود است .

پ- هرصحفی  تلاوت نمی شود بلکه باید صحفی باشد که از هر آلودگی فکری پاک باشد تا تأثیری قابل توجه ای روی افکار بشر بخصوص عرب جاهلیت و مشرکین زمان

17


نبی اکرم(ص) بگذارد .

ت  - هر مطلبی که از جانب خداوند ارسال می شود ویژگی اش این است که باید مُطَهَّرَه (پاک) باشد .

فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3)               الف- هَا در فِيهَا به مُطَهَّرَةً برمی گردد. 

ب- نوشته های موجود درصُحُفًا مُطَهَّرَةً حاوی احکام ومعارف الهی  می باشداین احکام و معارف با ارزش ، استوار وپایدار می باشند در صورت اجرا  باعث سعادت بشر در همه ادوار خواهد شد .

وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ(4)

الف أُوتُوا الْكِتَابَ شامل انسان ها یی می شود که خداوند برای آنها کتاب آسمانی فرستاده است .

ب- منظور از الْبَيِّنَةُ در این آیه شریفه هم طبق روایتی که ازامام ابی جعفر(ع) رسیده پیامبراسلام (ص) می باشد .

پ- تفرقه و اختلاف زمانی برای اهل کتاب حاصل شد که الْبَيِّنَةُ (رسول اکرم(ص)) با صُحُف مُطَهَّرَه اش در جزیرة  العرب به پیامبری مبعوث شد .

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَ يُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكَاةَ ۚ وَ ذَٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ (5)

الف - اهل کتاب مأموریت چهار عنوان کلی را داشتند : 

18

1- خداوند را عبادت کنند .( لِيَعْبُدُوا اللَّهَ)

2-دین خالص انتخاب کنند(شرک آلودنباشد)وحق گرا باشند.(مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ)

3- نماز اقامه کنند .( وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ)         4- زکات  بدهند .( وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ)

ب- منظور از دین در این آیه ی شریفه احکام و دستورات و معارف بلند الهی است .

پ- آوردن نماز و زکات به طور جداگانه نشان ازاهمیت نماز وزکات است .

ت- از ویژگی بارز «دین الْقَيِّمَةِ» اقامه نماز و دادن زکات است .

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ أُولَٰئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ (6)

 الف-هشداربه کُفاراهل کتاب ومُشرکان،جزای آنها بعد ازمرگ آتش جهنّم خواهدبود .

ب- جایگاه کُفار اهل کتاب و مُشرکان  در جهنّم همیشگی(خالد) خواهد بود .

پ- کفار و مشرکین به علت انتخاب کفر وشرک بدترین مخلوقات خواهند بود .

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ (7)

دوشرط بهترین مخلوق شدن :

 ا داشتن ایمان به خدا در زندگی است.              2- انجام کار های شایسته

جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّاتُ عَدْنٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا اْلأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَدًا رَضِيَ اللّهُ

19

عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ (8) 

الف جزای مؤمنین و کارها ی شایسته شان نزد پروردگار  جَنّاتُ عَدْنی است که نهر ها زیر آن ها جاری است .

ب مومنان تا ابد در بهشت خواهند بود مهمتر از بهشت رضایت خداوندازمؤمنین و رضایت آنها از خداوند می باشد .

پ- البته اگر انسان نسبت به خدایش ترس وخشیت داشته باشد جَنّاتُ عَدْنٍ  با آن

اوصا فش نصیبش خواهد شد .

وقایع تاریخی ، فضیلت و خواص سوره ی بیّنه

این سوره در مدینه منوّره بر پیامبر (ص) نازل شد .مشتمل بر هشت(8) آیه ، ترتیب نزول یکصدومین (100) واز نظر عدد سوره نودهشتمین(98) سوره قرآن کریم می باشد . وبه نام های «البریة و لم یکن» شهرت دارد .

در فضیلت این سوره از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم روایت شده است: هر که سوره بینه را قرائت کند از مشرکان به دور است و جزو پیروان دین محمد صلی الله علیه و آله  وسلم بوده و خداوند او را به مومن محشور کرده و به آسانی از او حسابرسی می کند.(2) از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم نقل شده است: وقتی خداوند قرائت

این سوره را می شنود می گوید به بنده من بشارت دهید به عزت و جلا لم سوگند چنان

بهشت را برای تو فراهم می کنم که راضی شوی.(3)

20

آثار و برکات سوره

1) برطرف کننده لرزش بدن

از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم نقل شده استک اگر سوره بینه را در ظرف جدیدی نوشته شود و انسان گرفتار لرزش به ان نگاه کند شفا خواهد یافت.(4)

2) برای رفع بیماری پیسی و یرقان و مسمومیت غذایی

از امام صادق علیه السلام روایت شده: هر کس این سوره را بنویسد و به همراه داشته باشد اگر بیماری یرقان داشته باشد بهبود می یابد و اگر کسی که در چشمش سفیدی داشته باشد یا بیماری پوستی پیسی داشته باشد ابتدا ان را نوشته و با آب بشوید و از آب آن بیاشامد و آن را با خود همراه داشته باشد این بیماری از او دفع می گردد.همچنین برای زن باردار آب شسته شده این سوره برایشان مفید است و مانع آسیب مسمومیت های غذایی می شود و اگر برای هر گونه ورم نوشته شود آن را از بین می برد. (5)

3) متفرق ساختن گروه گمراه

در کتاب المصباح آمده است: اگر بخواهید جمعی را که بر اساس گمراهی تشکیل شده را پراکنده سازید از چهار طرف راه ، خاک بردارید و سوره بینه را بر آن بخوانید و آن

را در میان این جمع بپاشید متفرق می شوند.(6)

العبد الحقیر محمد علی مهری ویشکائی

14/1/1392

21

منابع

1- قرآن کریم

(2) ثواب الاعمال، ص124

(3) الدرالمنثور، ج6، ص377

(4) ، (5) تفسیرالبرهان، ج5، ص717

(6) منتخب الکلام فی تفسیرا الاحلام، ج1، ص74

7- نمونه ی بینات در شأن نزول آیات تألیف دکتر محمد باقر محقق

8- تاریخ جمع قرآن کریم تألیف دکتر محمدرضا جلالی نائینی

9-تفسیر المیزان جلد تألیف علامه طباطبائی

10-پرتوی از قرآن  قسمت دوم جزء سی ام   تألیف : سید محمود طالقانی  

11- مجمع البیان فی تفسیر القران  جلدپنجم10تألیف علامه شیخ ابوعلی طبرسی

 

 

 

 

22

+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم فروردین 1392ساعت 19:52  توسط محمدعلی مهری ویشکائی   |